Burundi’de Belçika sömürge yönetimi sırasında halk, vergilerini ödeyebilmek için kahve yetiştirmeye zorlandı. Bu, ne yazık ki pek çok ülkede karşılaşılan tanıdık bir hikâye. Bu nedenle, bağımsızlığın ardından Burundi’deki çiftçilerin kahve yetiştirmeye pek istekli olmaması ve kaliteye neredeyse hiç odaklanılmaması anlaşılabilir bir durumdu.
Yaklaşık 20 yıl önce dünya kahve fiyatları tarihî dip seviyelere gerilediğinde, devlet tarafından işletilen yıkama istasyonlarının çiftçilere ödediği fiyatlar o kadar düşüktü ki kahveler, Ruanda veya Tanzanya kahvesi olarak satılmak üzere komşu ülkelere kaçırılıyordu. Fiyatlar yeniden yükselmeye ve görece istikrarlı hâle gelmeye başladığında, Burundi’nin kuzeydeki yüksek rakımlı bölgelerinde yaşayan kahve üreticileri, Ruanda’daki çiftçilerin kaliteli kahveleri sayesinde daha yüksek fiyatlar elde ettiğini unutmamıştı. Bunun üzerine Burundi’deki kahve üreticileri de Ruanda’da uygulanan bazı yöntemleri benimsemeye başladı; kooperatifler kurarak kaliteyi artırmanın yollarını aradılar.
2014 yılında Gashoho bölgesinde kurulan Busasa Kahve İşleme İstasyonu, 6 tam zamanlı çalışan ve hasat dönemlerinde 150’ye kadar mevsimlik işçiden oluşan özverili bir ekiple faaliyet gösteriyor. İstasyonda 151 adet Afrika tipi kurutma yatağı bulunuyor ve çevredeki tepelerde üretim yapan 1.600 çiftçiden kahve kirazı temin ediliyor.
Busasa’nın dikkat çeken özelliklerinden biri, üreticilerine yerel piyasa fiyatının %20 üzerinde ödeme yapması. İstasyonda çalışan personel de Burundi ortalamasının yaklaşık %60 üzerinde ücret alıyor. Bu yaklaşım, Burundi’nin kuzeyinde iki yıkama istasyonu daha işleten Matraco’nun tüm üretim faaliyetlerine yayılıyor. Matraco ayrıca işlenmiş kahve posasından elde edilen kompostu gübre olarak çiftçilere dağıtıyor ve kahve fideleri bağışlayarak yerel üreticileri destekliyor.
Matraco’nun kahve yolculuğu bir kamyonla başladı. Şirketin kurucusu Zuberi Matsitsi, kahveyi römorklu kamyonlarla taşıyarak işe koyuldu ve zamanla 10’dan fazla araçtan oluşan bir filoya sahip oldu. Matraco, 2015 yılında kahve üretimine de adım attı. Günümüzde şirket, kahve taşımacılığını kendi araçlarıyla sürdürerek kaliteyi yakından takip ediyor. Bu yaklaşım, ulaşımın hâlâ önemli bir zorluk oluşturduğu bölgede kahvenin kalitesinin korunmasına katkı sağlıyor.
Bu kahve Burundi'nin kuzey doğu bölgesinde yer alan eğimli ve dağlık Muyinga bölgesinde yetişmektedir. 1.500 ila 1.700 metre rakım arasında yetişen kahve meyveleri çevredeki 12 farklı komşu köydeki tarlalarda elle toplandıktan sonra Busasa yıkama istasyonuna getirilip işlenir. Suda yüzdürme tekniği ile hatalı meyvelerden ayıklanan kahve meyveleri MC Kinnon marka silindir pulpalardan geçirilerek çekirdekleri ayrıştırılır, ardından aerobik fermantasyon uygulanıp güneş altında tesiste 200 adet bulunan afrika stili yataklarda kurutulur.
Fincanımızda meyemsi ve yüksek asitli bir kahve bulacaksınız. Burundi kahvelerinin lezzetini hakkı ile yansıtan bu yıkanmış lot kola, meyan kökü şerbeti, frenk üzümü ve esmer şeker tatlılığı ile oldukça keyifli. Yüksek asiditesi damakta canlandırıcı bir etki yaratıyor. Esmer şeker tatlılığı ile başlayan lezzet profili frenk üzümünün mayhoş lezzeti ile devam ediyor ve genel olarak kola hissiyatı yaratıyor. Afiyet olsun.